محمد حسن خان اعتماد السلطنه
2143
مرآة البلدان ( فارسى )
و حذف كردهاند و اين پادشاه مدى نيز چون غلبه به پارسيان نمود لهذا او را گمنام و روزگارش را نامورخ گذاشتهاند . همچنين چون او در پايان كارش به دست يكى از نباير ضحاك كشته شد شايد بعضى ذكر نام او را ننگ دانسته و لايق نگارش نديدهاند و تمام ايام سلطنت پدر و پسر را يك صد و بيست سال قرار دادهاند . چنانكه اكتزياس مورخ كه كتاب تاريخ خود را از روى مسطورات كتابهاى كتابخانهء عجم جمع و تأليف نموده نيز ذكرى از اين پادشاه نكرده است . اما هردوت كه از جاى ديگر يعنى از كتابخانههاى بابل انكشاف مطالب نموده است نام برده . فردوسى عليه - الرحمة و اكتزياس طبيب در اين مطلب متفق العقيده و يك قول هستند و جهت همان است كه ذكر شد . بالجمله فرائورت اكتفا و قناعت به مملكت مدى و سلطنت موروثى نكرده آغاز جهانگيرى و كشورستانى كرد و اول مملكت و ملتى را كه مسخر نمود پارس و پارسيان بودند . پس از تصرف آنجا عساكر مدى و پارس را متفق ساخته به تسخير ساير ممالك و بلاد آسيا پرداخت و فتوحات نمايان كرد تا آنكه به مملكت آسيرى حمله برد و با سلاطين آنجا كه از اولاد سارداناپال بودند جنگ درانداخت . با اينكه در آن زمان آن طايفه كمال ضعف و فتور را داشتند و از ممالك متصرفهء سلاطين قديم آسيرى و نياكان خود جز همان مملكت آسيرى و شهر نىنيو جائى را متصرف نبودند به واسطهء سوء تدبير در وضع حركت قشون ، عساكر قليلهء پادشاه آسيرى بر عساكر كثيرهء فارائورت غالب و فايق آمده در حوالى شهر رقه خود فارائورت مقتول و عساكرش منهزم گرديد . مؤلف گويد اين حكايت خالى از شباهت نيست با آنچه در شاهنامه مسطور است كه كاكوى نامى از نباير ضحاك در دژ هوخت گنگ با منوچهر محاربتى كرد و دژهوخت گنگ همان نىنيو است و مسعودى اسم نىنيو را نينوى مىنويسد و آسيرى را با ثاء مثلثه و آثورى نگاشته و محل آن را كه تعيين مىكند مطابق مىباشد با همان جائى كه فرنگيها آنجا را نىنيو مىدانند و آن در حوالى موصل است و انكشافات در آنجا كردهاند . بارى بعد از كشته شدن فارائورت پسرش كياكسار « 1 » پادشاه شد .
--> ( 1 ) - سياكزارو به صورت در ستتر هوخشتره بزرگترين پادشاه دودمان ماد .